การแสดงผล

+
-

การดำเนินงานส่งเสริมคุณธรรมของกลุ่มพัฒนาระบบบริหาร ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 เป้าหมายที่ 4 สร้างความเข้าใจประเพณีไทย กิจกรรมเผยแพร่ประเพณีไทย

2 พ.ค. 2567 00:00:00

...
...
...

การดำเนินงานส่งเสริมคุณธรรมของกลุ่มพัฒนาระบบบริหาร

ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567

เป้าหมายที่ 4 สร้างความเข้าใจประเพณีไทย

กิจกรรมเผยแพร่ประเพณีไทย

ความหมายของประเพณี

            คำว่า ประเพณีมายถึงฤติกรรมของมนุษย์ที่เลือกปฎิบัติตามค่านิยม ในทางที่ดีงาม และเป็นที่ ประสงค์ ของคนส่วนใหญ่ โดยปฎิบัติสืบทอดกัน มาเรื่อย มาจนกลายเป็นความ เชื่อว่าเป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญจะต้อง ปฎิบัติตาม ประเพณี แต่ละสังคมแตกต่างกันไป หากสังคมใดอยู่ใกล้ชิดกัน ประเพณีย่อมคล้ายคลึงกันได้ เพราะ มีการไปมา หาสู่กัน ทำให้ประเพณี เลื่อนไหล กันได้ซึ่งประเพณีของสังคมยังเป็นบ่อเกิดของวัฒนธรรม อีกด้วย

ประเภทของประเพณี เราอาจแบ่งประเพณีออกเป็น 3 ประเภท

            1. จารีตประเพณีหรือกฎศีลธรรม (Mores) หมายถึง สิ่งที่สังคมใดสังคมหนึ่งยึดถือและปฎิบัติสืบกันมาอย่างต่อเนื่องและมั่นคง เป็นเรื่องของความ ถูกผิด มีเรื่องของ ศีลธรรมเข้าร่วมกัน ใครฝ่าฝืนหรือเฉยเมยถือว่าเป็นการละเมิดกฎสังคม ผิดประเพณีสังคม จารีตประเพณีหรือกฎศีลธรรมของ แต่ละสังคมย่อมไม่เหมือนกันสังคมไทยเห็นว่า การมีความสัมพันธ์ทางเพศ ก่อนแต่งงานเป็น การผิดจารีตประเพณี แต่ชาวสวีเดน เห็นว่าเป็นเรื่องธรรมดา ดังนั้น จารีตประเพณีเป็นเรื่อง ของแต่ละสังคม จะใช้ค่านิยมของสังคมหนึ่ง ไปตัดสินสังคมอื่นไม่ได้

            2. ขนบธรรมเนียมหรือสถาบัน เป็นระเบียบแบบแผนทีีสังคมได้กำหนดไว้แล้วปฎิบัติสืบกันมา คือรู้กันเอง ไม่ได้เป็นระเบียบแบบแผน ไว้าว่าควรประพฤติปฎิบัติกันอย่างไร มักใช้คำว่าสถาบันมาแทนขนบธรรมเนียมประเพณี ซึ่งคนในสังคมมีความ พอใจ เป็นที่ปฎิบัติสืบต่อกันมา มีข้อกำหนดบังคับเอาไว้ เช่น สถาบันการศึกษามีครู ผู้เรียน เจ้าหน้าที่ มีระเบียบ การรับสมัครเข้าเรียน การสอนไล่ ประเพณีเกี่ยวกับการเกิด การบวช การแต่งงาน การตาย มีกฎเกณฑ์ของ ประเพณีวางไว้ แต่อาจเปลี่ยนแปลงได้เมื่อจำเป็น

            3. ธรรมเนียมประเพณีหรือประเพณีนิยม (Convention) เป็นแนวทางการปฎิบัติในการดำเนินชีวิตประจำวันที่ปฎิบัติกันมาจนเคยชิน แต่ต้องไม่ขัดแย้งกัน เป็นเรื่อง ของทุกคนควรทำแม้มีผู้ฝ่าฝืนหรือทำผิดก็ไม่ถือว่าเป็นเรื่องสำคัญ แต่อาจถูกตำหนิได้ว่าไม่มีมารยาท ไม่รู้จัก กาลเทศะ เช่น การแต่งกาย การรับประทานอาหาร การดื่มน้ำจากแก้ว

ลักษณะของประเพณีไทย

           การศึกษารายละเอียดของประเพณี จะแยกเป็น 2 ประเภท คือ ประเพณีเกี่ยวกับชีวิต ประเพณีเกี่ยวกับ เทศกาล

           1. ประเพณีส่วนบุคคล หรือประเพณีเกี่ยวกับชีวิต

เป็นประเพณีเกี่ยวกับการส่งเสริมความเป็นสิริมงคลแก่ชีวิตตั้งแต่เกิดจนตาย ได้แก่ ประเพณีการเกิด การบวช
การแต่งงาน การตาย การทำบุญในโอกาสต่าง ๆ

                      1.1 ประเพณีการเกิด เป้นเรื่องสังคมไทยให้ความสำคัญ แล้วแต่ความเชื่อของบุคคลหรือสังคม ที่ตนอยู่ ซึ่งแต่เดิมคนเชื่อ ในสิ่งลึกลับพิธีกรรมจึงมีตั้งครรภ์จนคลอดเพื่อป้องกันภัยอันตรายจากทารก เช่น ทำขัวญเดือน โกนผมไฟ พิธีลงอู่ตั้วชื่อ ปูเปลเด็ก โกนจุก (ถ้าไว้จุก)เป็นต้น

                      1.2 ประเพณีการบวช ถือเป็นสิ่งที่อบรมสั่งสอนให้เป็นคนดี ตลอดจนทดแทนบุญคุณ พ่อแม่ ผู้ให้กำเนิด ตัวผู้บวชเอง ก็มีโอกาส ได้ศึกษาธรรมวินัย

                                 - การบรรพชาคือการบวชเณร ต้องเป็นเด็กชายที่มีอายุตั้งแต่ 7 ขวบขึ้นไป

                                 - การอุปสมบท คือ การบวชพระ ชายที่บวชต้องมีอายุครบ 20 ปีบริบูรณ์

                      1.3 ประเพณีการแต่งงาน เกิดขึ้นภายหลังผู้ชายบวชเรียนแล้ว เพราะถือว่าได้รับการอบรม มาดีแล้ว เมื่อเลือกหาหญิงตามสมควรแก่ฐานะ ฝ่ายชายก็ให้ผู้ใหญ่ไปสู่ขอฝ่ายหญิง ขั้นตอนต่าง ๆ ก็เป็นการ หาฤกษ์หายาม พิธีหมั้น พิธีแห่ขันหมาก การรดน้ำประสาทพร การำบุญเลี้ยงพระ พิธีส่งตัวเจ้าสาว เป็นต้น การประกอบพิธีต่าง ๆ ก็เพื่อความเป็นมงคลให้ชีวิตสมรสอยู่กันอย่างมีความสุข

                      1.4 ประเพณีการเผาศพ ตามคติของพระพุทธศาสนา ถือว่าร่างกายมนุษย์ประกอบด้วยธาตุ 4 คือ

                                 - ดิน (เนื้อ หนัง กระดูก)

                                 - น้ำ (เลือด เหงื่อ น้ำลาย)

                                 - ลม (อากาศหายใจเข้า-ออก)

                                 - ไฟ (ความร้อนความอบอุ่นในตัวเรา) ดังนั้น เมื่อสิ้นชีวิตแล้ว สังขารที่เหลือจึงไม่มีประโยชน์อันใด การเผาเสียจึงเป็นสิ่งดี ผู้ที่อยู่เบื้อง หลังไม่ห่วงใย โดยมากมักเก็บศพไว้ทำบุญให้ทานชั่วคราว เพื่อบรรเทาความโสกเศร้า โดยปกติมักทำการเผา 100 วันแล้ว เพราะได้ทำบุญให้ทานครบถ้วนตามที่ควรแล้ว

           2. ประเพณีเกี่ยวกับสังคม หรือประเพณีส่วนรวม เป็นประเพณีที่ประชาขนส่วนใหญ่ในสังคมถือปฎิบัติ ได้แก่ ประเพณีทำบุญขึ้นบ้านใหม่ ประเพณี สงกรานต์ ประเพณีสำคัญทางพระพุทธศาสนา เป็นต้น ประเพณีส่วนร่วมที่คนไทยส่วนมากยังนิยมปฎิบัติกันเช่น

                      2.1 ประเพณีสงกรานต์

เป็นประเพณีที่กำเนิดมาจากประเทศอินเดีย เป็นประเพณีเฉลิมฉลองการ เริ่มต้นปีใหม่ ไทยเราใช้กันมาตั้ง แต่สมัย สุโขทัย เป็นราชธานี วันที่เริ่มต้นปีใหม่คือวันที่ 13 เมษายนของทุกปีถือปฎิบัติจนถึงปี พ.ศ. 2483 รัซบาล จึง ได้กำหนด ให้วันที่ 1 มกราคม เป็นวันปีใหม่ ในวันสงกรานต์จะมีการ ทำบุญ ตักบาตร ปล่อยนก ปล่อยปลาสรงน้ำพระพุทธรูปพระสงฆ์ รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่การเล่นสาดน้ำกัน การเล่นกีฬาพื้นเมือง ปัจจุบันยังเป็น ประเพณีนิยมเพื่อความบันเทิงสนุกสนาน ได้เยี่ยมพ่อแม่ ญาติพี่น้อง

                      2.2 ประเพณีเข้าพรรษา สืบเนื่องจากอินเดียสมัยโบราณ กำหนดให้พระสงฆ์ที่จาริกไปยังสถานที่ ต่างๆ กลับมายังสำนนักของอาจารย์ในฤดูฝน เพราะลำบากแก่การจาริก ยังได้ทบทวนความรู้ อุบาสก อุบาสิกา ได้ทำบุญถวายผ้าอาบน้ำฝน ถวายต้นเทียน เพื่อให้พระสงฆ์ใช้ในพรรษา ชาวไทยถือนิยมปฎิบัติการเข้าพรรษา แรกื คือปุริมพรรษา เริ่มตั้งแต่แรม 1 ค่ำ เดือน 8 จนถึงขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11

                      2.3 ประเพณีทอดกฐิน ทอดผ้าเมื่อพ้นพรรษาแล้วจะมีประเพณีถวายผ้าพระกฐินแก่พระสงฆ์ เพื่อผลัดเปลี่ยนกับชุดเดิม ซึ่งถือปฎิบัติกันมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย การทอดกฐิน เริ่มตั้งแต้่ วันแรม1 ค่ำ เดือน 11 จนถึงกลางเดือน 12 รวมเวลา 1 เดือน จะทอดก่อน หรือหลังนี้ก็ได้

ความสำคัญของขนบธรรมเนียมประเพณีไทย

           วัฒนธรรมประเพณีของชาติ ล้วนแสดงให้เห็นความคิด ความเชื่อ ที่สะท้อนถึงวิธีการดำเนินชีวิต ความเป็นมา ความสำคัญ ซึ่งล้วนเป็นส่วนหนึ่งของอารยธรรมไทย ดังนั้น ขนบธรรมเนียมประเพณีไทยจึง มีความสำคัญ พอสรุปได้ดังนี้

           1. ความเป็นสิริมงคล ขนบธรรมเนียมประเพณีไทยนั้น ล้วน เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาและพราหมณ์ พิธีกรรมต่าง ๆ ที่ปฎิบัติสืบทอดกันมานั้น เป็นความเชื่อเรื่องของความเป็นมงคลแก่ชีวิต

           2. ความสามัคคี ความเสียสละ ขนบธรรมเนียมประเพณีเป็นเครื่องฝึกจิตใจให้รู้จักเป็นผู้เสียสละจะเห็นได้จากงานบุญต่าง ๆ มักเกิดการร่วมมือ ร่วมแรง ร่วมใจกัน เช่นพิธีขนทรายเข้าวัด การก่อเจดีย์ทราย ทำให้เกิดความรักความสามัคคี

           3. การมีสัมมาคารวะ ถือเป็นขนบธรรมเนียมประเพณีไทยอย่างหนึ่ง แสดงถึงความน้อมน้อม อ่อนโยน ความมีมารยาทไทย

           4. ขนบธรรมเนียมประเพณีไทย ช่วยทำให้คนไทยอยู่ในกรอบที่ดีงาม ถือว่าเป็นเครื่องกำหนด พฤติกรรม ได้อย่างหนึ่ง

           5. ขนบธรรมเนียมประเพณีในแต่ละท้องถิ่น ถึงแม้ว่าจะแตกต่างกัน แต่ทุกคนก็มีความรู้สึกว่าทุกคน เป็นคนไทย มีความเป็นชาติเดียวกัน และสามารถแบ่งออกถึงความเป็นมาของชาติได้ที่มา: http://www.digitalschool.club/digitalschool/social1_1_1/social3_3/lesson3_3/page2.php

ไฟล์แนบ :สรุปประเพณีไทย

ไฟล์แนบ :flowchart เป้าหมายที่ 4

ไฟล์แนบ :vdo ประเพณีไทย